Niemożliwe stało się możliwe - byliśmy świadkami przełomu

wp.pl | dodane 2011-03-09 (16:35)

A A A

Irańskie okręty dopłynęły do Syrii przez Kanał Sueski. Jeszcze niedawno byłoby to niemożliwe. (fot. / IRNA, Davoud Poursehhat)

Po obaleniu reżimu Mubaraka stało się możliwe to, co jeszcze kilka miesięcy temu zakrawałoby na cud - dwa irańskie okręty przekroczyły Kanał w drodze do Syrii - pisze analityk Tomasz Otłowski dla Wirtualnej Polski. Według autora wydarzenia w Maghrebie stanowią tło, a jednocześnie doskonały parawan, dla działań, które mogą zmienić strategiczne status quo na całym Bliskim Wschodzie i nie tylko. Otłowski opisuje, co robi Iran, gdy oczy świata patrzą w innym kierunku.

W cieniu narastającego na Bliskim Wschodzie napięcia, wywołanego falą społecznych protestów i rewolucji oraz wojną domową w Libii, wzmaga się geopolityczna rozgrywka między głównymi graczami regionu. Najwięcej inwencji wykazuje w tym względzie Iran, od wielu już lat konsekwentnie dążący do osiągnięcia najważniejszego celu swej polityki międzynarodowej – uzyskania statusu regionalnego mocarstwa. Dla Teheranu obecna sytuacja w Maghrebie i na Bliskim Wschodzie to prawdziwe zrządzenie opatrzności.

Cały świat, a zwłaszcza Zachód, interesuje się dzisiaj wyłącznie wydarzeniami w Libii, Egipcie, Tunezji oraz w arabskich krajach Zatoki Perskiej, nie zaprzątając sobie na razie głowy takimi „drobnostkami”, jak nierozwiązany wciąż problem irańskiego programu nuklearnego czy mocarstwowe ambicje Irańczyków. Ci zaś nie zamierzają przegapić nadarzającej się sposobności i zwiększają wysiłki na rzecz wzmocnienia własnej pozycji strategicznej w regionie i jednoczesnego dalszego osłabienia swych największych geopolitycznych rywali i wrogów – Arabii Saudyjskiej oraz Izraela.

Kolos na... piaskowych nogach

Choć Królestwo Saudów sprawia na zewnątrz wrażenie społecznego, politycznego i wyznaniowego monolitu, nic tak nie oddaje prawdziwej sytuacji w tym państwie, jak powiedzenie „kolos na glinianych nogach” (choć w tym przypadku bardziej trafne byłyby może „piaskowe nogi”…). Pławiące się w petrodolarach i szczycące się położonymi na jego terytorium najświętszymi miejscami islamu państwo to jest bowiem areną wielu ukrytych przed postronnymi obserwatorami wewnętrznych napięć, podziałów i waśni.

Dla najbliższej przyszłości Arabii jako państwa oraz Domu Saudów jako rodziny królewskiej panującej w tym kraju, największe znaczenie mają jednak dwie kwestie: po pierwsze, stopień frustracji rzesz młodych mężczyzn, pozbawionych pracy oraz perspektyw zawodowych i osobistych (brak pracy oznacza wszak w tradycyjnym społeczeństwie islamskim brak środków na posag za żonę). Po drugie, rozwój wydarzeń w sąsiednim Bahrajnie i ich wpływ na sytuację w saudyjskiej Prowincji Wschodniej – najbogatszej w ropę części Arabii i jednocześnie potencjalnie najbardziej zapalnej, zamieszkanej bowiem w większości przez szyitów, uważanych przez wahhabickich Saudów za heretyków i poddawanych przez całe dekady surowym represjom.

Należy pamiętać, że saudyjscy szyici (10-15% ogółu społeczeństwa) stanowią naturalne zaplecze dla różnego rodzaju aktywności Iranu, upatrując w nim wyzwolenia z opresji radykalnych sunnitów. Doniesienia z tej części Arabii, tradycyjnie skąpe, zdają się jednak sugerować, że żyjący tam szyici coraz aktywniej przypominają o swoim istnieniu. Część źródeł, głównie izraelskich, już oskarża Teheran o świadome i celowe podburzanie mniejszości szyickiej w Królestwie Saudów. Niezależnie od prawdziwości tych doniesień jest oczywiste, że jakikolwiek wewnętrzny kryzys w Arabii Saudyjskiej doskonale służyłby realizacji celów i intencji Iranu względem regionu. Nie można więc wykluczać, że Irańczycy w jakiś sposób „pomagają” sytuacji, kreując – podobnie jak ma to miejsce w przypadku Bahrajnu – bieg wydarzeń w pożądanym przez siebie kierunku.

Oba te największe dziś zagrożenia dla stabilności wewnętrznej Arabii Saudyjskiej – tj. rosnący poziom niezadowolenia społecznego oraz negatywny wpływ wydarzeń w Bahrajnie – podlegają już od wielu tygodni intensywnym przeciwdziałaniom ze strony Rijadu. Władze przeznaczają dodatkowe zawrotne kwoty (idące już ponoć w miliardy dolarów) na studzenie nazbyt podgrzanych emocji swych poddanych. Adresują te działania głównie do najbiedniejszych grup społecznych. Równocześnie dmuchają na zimne - wzmacniają potencjał militarny i sił bezpieczeństwa we Wschodniej Prowincji, dyslokując w niej m.in. elitarne jednostki Gwardii Królewskiej.

W całym kraju wprowadzono też zakaz demonstracji i publicznych zgromadzeń, jako sprzecznych z zasadami szarijatu. Najbliższa przyszłość pokaże, czy kroki te wystarczą do uniknięcia scenariusza znanego już z krajów Maghrebu.