"Polska pierwszym sojusznikiem Hitlera? To propaganda"

wp.pl | dodane 2009-08-24 (15:05)

A A A

Brytyjski wywiad nie wierzył w doniesienia o tzw. czwartym rozbiorze Polski (fot. AFP)

Rosyjska państwowa telewizja informacyjna Wiesti zaprezentowała film dokumentalny "Sekrety tajnych protokołów", w którym zarzuciła Polsce sprzymierzenie się z Adolfem Hitlerem przeciwko ZSRR. Miało to być jedną z przyczyn zawarcia przez Józefa Stalina układu o nieagresji z Niemcami, zwanego paktem Ribbentrop-Mołotow. – To jest niepoważne. To propagandowy humbug. Rosja chce za wszelką cenę odsunąć od siebie oskarżenia o to, że jest współwinna wybuchu II wojny światowej – mówi w rozmowie z Wirtualną Polską prof. Wojciech Materski, historyk i politolog z Instytutu Studiów Politycznych PAN, który specjalizuje się w historii ZSRR i stosunkach polsko-rosyjskich.

Joanna Stanisławska: Według autorów filmu, Polska była pierwszym sojusznikiem Hitlera. Podpisanej z Niemcami 26 stycznia 1934 roku deklaracji o niestosowaniu przemocy, miał towarzyszyć tajny protokół, w którym była mowa o wspólnych działaniach militarnych przeciwko Związkowi Radzieckiemu. Ile w tym prawdy?

Rosja szuka wszelkich możliwych sposobów, by umniejszyć swoją odpowiedzialność za wybuch II wojny światowejProf. Wojciech Materski

Prof. Wojciech Materski: - Ten film to świadomy wyraz złej woli. W związku z przypadającą wkrótce 70. rocznicą rozpoczęcia II wojny światowej, Rosja szuka wszelkich możliwych sposobów, by umniejszyć swoją odpowiedzialność za jej wybuch. Tymczasem ta odpowiedzialność jest ogromna. Pakt Ribbentrop-Mołotow w swojej jawnej wersji oczywiście był defensywny, obronny, natomiast w tajnym protokole mu towarzyszącym był agresywny, zwiastował wojnę i to w szybkim czasie. Był porozumieniem przyszłych najeźdźców i grabieżców.

Jakie były założenia polsko-niemieckiej deklaracji o niestosowaniu przemocy?

- To był dokument rangi mniejszej niż pakt de noin agression. Był normalnym zachowaniem państwa dbającego o swoje bezpieczeństwo, nie zawierał żadnych tajnych klauzul, żadnych zobowiązań agresywnych. Był tylko i wyłącznie układem bilateralnym, który miał Polskę zabezpieczyć od uderzenia niemieckiego. Zresztą okazało się, że było to zabezpieczenie iluzoryczne. Upatrywanie w tym dokumencie z dzisiejszej perspektywy zmowy polsko-niemieckiej jest zupełną aberracją. Ten dokument nie miał żadnego przełożenia na agresywną politykę, w ogóle na sprawy wojskowe.

Trzeba pamiętać, że Polska pod rządami marszałka Piłsudskiego prowadziła politykę tzw. równych odległości. Tak samo obawiała się ataku ze strony Niemiec, jak i Związku Sowieckiego. Na obu kierunkach usiłowała asekurować się odpowiednimi umowami, wychodząc z założenia, że Pacta sunt servanda, czyli, że podpisane zobowiązania są ważne i w ten sposób zapewniają krajowi bezpieczeństwo. W związku z takim podejściem zawarty został w lipcu 1932 roku polsko-sowiecki pakt o nieagresji. Dla równowagi staraliśmy się o podobny dokument w Berlinie. Udało się podpisać dokument mniejszej wagi, czyli deklarację o niestosowaniu przemocy w styczniu 1934 roku. Było to porozumienie, na które w Moskwie nawet nie zwrócono większej uwagi, o czym świadczy udana wizyta w Moskwie ministra spraw zagranicznych Rzeczpospolitej Józefa Becka miesiąc później, która m.in. przyniosła przedłużenie polsko-sowieckiego paktu o nieagresji na kolejnych 10 lat.

W filmie przytoczono wypowiedź znanego rosyjskiego politologa, który podkreślił, że radzieccy przywódcy uważali Polskę za silne państwo, obawiali się jej, mieli bardzo dobrą opinię o polskiej armii, Polska była traktowana jako poważna siła militarna, porównywalna do radzieckiej. Tak było?

- O jakichkolwiek obawach nie mogło być mowy. Owszem na początku lat dwudziestych, kiedy Rosja Sowiecka, a następnie ZSRR była państwem izolowanym i utrzymywała bardzo ograniczone stosunki dyplomatyczne ze światem, wówczas Polska była w jej polityce ważna. Natomiast po podpisaniu z Niemcami tzw. traktatu berlińskiego w kwietniu 1926 roku, a jeszcze wcześniej traktatu z Rapallo w kwietniu 1922 roku, Związek Sowiecki prowadził już inną politykę, obliczoną na mocarstwa, na Niemcy. W tej polityce Polska była zdecydowanie na drugim planie, nie była państwem strategicznie ważnym. Polityka ZSRR w stosunku do Polski była pochodną polityki wobec Niemiec i Francji, a w dalszej perspektywie Wielkiej Brytanii i USA.

W filmie pojawił się również wątek dotyczący rzekomej polskiej współpracy z Japonią przeciw ZSRR. Przytoczono meldunek wywiadu radzieckiego z Warszawy, z którego wynikało, że w 1934 roku, podczas wizyty brata cesarza Japonii w Polsce, strona japońska zabiegała o polskie i niemieckie gwarancje na wypadek, gdyby zdecydowała się na rozpoczęcie działań wojennych przeciwko ZSRR. Jak pan ocenia te rewelacje?

To co robią Rosjanie jest zupełnie niepoważne. To propagandowy humbug. Prof. Wojciech Materski

- Zabiegaliśmy o dobre stosunki z Japonią w związku z tym, że kraj ten bezpośrednio graniczy z ZSRR i tak jak Polska był zagrożony agresywną polityką z jego strony. Doktryna polityczna Związku Sowieckiego zakładała przecież, że świat burżuazyjny musi zniknąć i należy go w drodze rewolucji obalić. Natomiast, by upatrywać w naszym dialogu z Japończykami spisku przeciw ZSRR, potrzeba naprawdę złej woli.

Kto był pierwszym sojusznikiem Hitlera?

- Za swojego pierwszego sojusznika Hitler uważał Benito Mussoliniego. To z Włochami III Rzesza podpisała porozumienie Osi Berlin-Rzym, którego rozszerzeniem był Pakt Stalowy z maja 1939 roku. Następnie był pakt antykominternowski podpisany z Japonią, a wymierzony przeciw Kominternowi - III Międzynarodówce Komunistycznej, do którego przystępowały kolejne państwa. Na tej bazie szykując się do wojny agresywnej na szeroką skalę Hitler porozumiał się z Rosją Sowiecką. Polska w stosunku do Niemiec i do ZSRR przez cały okres międzywojenny prowadziła politykę zabezpieczenia obronnego. Takim porozumieniem był traktat pokojowy polsko-sowiecki z 1921 roku, wspólne uczestnictwo w protokole Litwinowa, czyli wcześniejsze wprowadzenie paktu Brianda-Kellogga, który zakładał, że nie wolno konfliktów rozwiązywać na drodze zbrojnej, przede wszystkim zaś pakt o nieagresji z lipca 1932 roku. Mało tego, jeszcze w listopadzie 1938 roku podpisaliśmy deklarację bilateralną, w której oba kraje wyrzekały się załatwiania sporów między sobą inną drogą niż pokojową. Wszystkie te porozumienia Związek Sowiecki podeptał we wrześniu 1939 roku, a teraz usiłuje do obronnej deklaracji polsko-niemieckiej przywiązywać jakąś nadzwyczajną rolę i traktować ją jako przejaw agresywnej polityki polskiej. To jest zupełnie niepoważne. W ogóle się nie kwalifikuje do rozpatrywania na drodze poważnych dyskusji historyków. To jest propagandowy humbug.

Czy sądzi pan, że w związku z wizytą premiera Władimira Putina będzie pojawiać się więcej tego typu informacji propagandowych, fałszujących historię?

- Ta kampania propagandowa trwa już od jakiegoś czasu. Wciąż świetnie sprzedają się książki niejakiego Jurija Muchina, w których dowodzi, że zbrodni katyńskiej dokonali Niemcy, a nie NKWD, czy podobne Jeleny Jakowlewej, oskarżające Polaków o próbę zrobienia biznesu (odszkodowania) na jakoby wydumanych zbrodniach sowieckich, po seriale, takie jak "Czerwiec 1941", w którym AK ukazane jest jako zbrodnicza organizacja faszystowska. W trakcie wizyty premiera Putina nie sądzę, by cokolwiek ważnego zostało w tej sprawie powiedziane. Ta wizyta potrwa raptem parę godzin. Jest ona ważna od strony ceremonialno-formalnej, zmniejszy ogromną dysproporcję w rewizytach na wysokim szczeblu, natomiast merytorycznie nie sądzę żeby coś istotnego wniosła.

Polski rząd powinien interweniować w związku z filmem „Sekrety tajnych protokołów”?

- Jeśli pod tym filmem byłby podpisany nie jego reżyser, ale rząd Federacji Rosyjskiej, to oczywiście tak. Natomiast w warunkach teoretycznego pluralizmu mediów i teoretycznej demokracji, interwencja polskiego rządu u twórców w kanale telewizyjnym byłaby niepoważna. Powinniśmy natomiast reagować w naszych mediach, a także oczekiwać reakcji ze strony uczciwych dziennikarzy i historyków rosyjskich, oczywiście tych bardzo odważnych, co zaryzykują wypowiedzi niezgodne z linią polityki historycznej tandemu Putin-Miedwiediew. Ewentualnie powinna zostać rozpowszechniona wiarogodna rzetelna analiza ze strony historyków czy archiwistów polskich. Natomiast odpowiedź rządu byłaby nie na miejscu.

Rozmawiała Joanna Stanisławska, Wirtualna Polska

TAGI: ii wojna, zsrr, rocznica, polska, mołotow, ribbentrop, rosja, pakt, iii rzesza

oceń

Podziel się

zobacz ranking wiadomości

wiadomości

w innych serwisach WP

Opinie

Masz pomysł? Uwagi? Napisz do nas!

Nick

Masz konto na WP? Zaloguj się Nie masz konta? Załóż konto!

Twoja opinia

Pozostało znaków: 4000

[Pokaż regulamin]

REGULAMIN

ostatnio aktywne | najnowsze | najstarsze | najczęściej oceniane | najczęściej odpowiadane

Ocena: 0 [0]

~nocomment [2009-08-25 12:17]

Pytam się ilu?
Ilu Czechów, Morawian i Słowaków zginęło w latach 1938-39, gdy Polska zajmowała Zaolzie odebrane jej w 1919? Ilu zostało wywiezionych lub zamkniętych w obozach internowania? Ilu oficerom i żołnierzom Republiki Czecho-Słowacji odebrano życie w tym czasie? Może moment aneksji Zaolzia był zły ale zgodny z naczelnym przesłaniem hymnu narodowego: "Co nam obca przemoc wzięła, szablą odbijemy". Przestańmy przyjmować dzisiejsze standardy "pacyfizmu" do ówczesnych, gdy sprawiedliwość, honor > pokój.