"Jedna ręka strzelała, inna kierowała kule"

wp.pl | aktualizacja 2011-05-13 (08:46)

A A A

Jan Paweł II postrzelony na Placu św. Piotra (fot. AFP)

W środę 13 maja 1981 roku świat zamarł - Plac św. Piotra w Rzymie przeszyły kolejno świst kul, przerażająca cisza, szmer przerażenia, wreszcie krzyki tysięcy ludzi. "Biskup w bieli upadł po strzale z broni palnej". Za spust pociągnął Mehmed Ali Agca, 22-letni Turek. Ktoś jednak dał mu broń. Ktoś namówił do targnięcia się na życie duchowego przewodnika miliarda chrześcijan. Ktoś zlecił zabicie Jana Pawła II. Kto?

Tego dnia, jak co tydzień, na Placu św. Piotra odbywała się audiencja generalna. Jan Paweł II ciepło uśmiechał się do wiwatujących tłumów i pozdrawiał je z papamobile. Ali Agca wtopił się w morze ludzi. Obserwował, jak papież bierze w ramiona małą dziewczynkę, Sarę Bartoli. Chwilę później, o godzinie 17:19, padły dwa strzały. Papież, ranny w brzuch i rękę, osunął się w ramiona swojego sekretarza Stanisława Dziwisza. Błyskawicznie został przewieziony do kliniki Gemelli. Jego stan był bardzo poważny. Stanisław Dziwisz udzielił mu sakramentu chorych, a lekarze w pocie czoła walczyli o jego życie. Dwa dni później miliony ludzi odetchnęły z ulgą: "Papież będzie żył!". Pojawiła się jednak masa pytań, w tym najważniejsze: kto? i dlaczego?

128 wersji prawdy

Ali Agca - chłopak z ubogiej rodziny. Ali Agca - samotnik i indywidualista. Ali Agca - student literatury, historii, geografii, ekonomii. Ali Agca - członek "Szarych Wilków", skrajnie prawicowej tureckiej organizacji. Ali Agca - poszukiwany międzynarodowym listem gończym morderca Abdiego Ipekci, redaktora naczelnego lewicowego dziennika "Milliyet". Ali Agca - człowiek, który chciał zabić papieża.

Tamtego dnia 22-latek próbował oddać więcej strzałów do Ojca Świętego, jednak stojąca obok niego zakonnica, siostra Letycja, zdołała go powstrzymać. Błyskawicznie obezwładniony przez karabinierów, jeszcze tego samego dnia trafił do włoskiego więzienia Rebibbia. Jego proces rozpoczął się 20 lipca. Trzy dni później usłyszał wyrok: dożywocie. W 2000 roku został ułaskawiony przez ówczesnego prezydenta Włoch Carlo Azeglio Ciampiego i przekazany w ręce tureckiego wymiaru sprawiedliwości. Kolejną dekadę spędził w więzieniu na przedmieściach Ankary. Wyszedł na wolność 18 stycznia 2010 roku.

Przez 30 lat, które minęły od zamachu, Agca wielokrotnie zmieniał zeznania. Wśród domniemanych mocodawców wymieniał ambasadę radziecką w Bułgarii, Amerykanów, Watykan, a nawet… Matkę Boską. Łącznie podał 128 wersji. Mamił prokuratorów i opinię publiczną coraz to bardziej niewiarygodnymi zeznaniami, jak z rękawa sypał nazwiskami spiskowców, by po chwili wszystko odwołać. Ogłaszał, że jest mesjaszem, innym razem - ręką Opatrzności. - Czy można mu wierzyć? Nie. Kimkolwiek był zleceniodawca tego zamachu, na pewno nie był na tyle głupi, żeby opowiadać wszystko prostemu cynglowi. Każdy miłośnik kryminałów wie, ze płatny zabójca dostaje tylko kopertę ze zdjęciem, czasem kilka szczegółów. Jeśli zostanie schwytany - ma wiedzieć jak najmniej - mówił w rozmowie z Wirtualną Polską Witold Szabłowski (czytaj więcej).

Cui bono?

Równolegle do gry, którą prowadził, rządy państw po obu stronach żelaznej kurtyny, politycy, prokuratorzy, agenci służb specjalnych, dziennikarze i zwykli ludzie próbowali dotrzeć do prawdy. Pierwsze pytanie, które może do niej doprowadzić, to: cui bono (łac. kto zyskuje)?