"Azja na Polach Mokotowskich" - czy Europa się boi?

Afganistan.waw.pl | aktualizacja 2010-02-26 (15:03)

A A A

Wycofanie NATO z Afganistanu może spowodować poważne problemy (fot. AFP / Patrick Baz)

Wy w Europie boicie się śmierci, my muzułmanie jej szukamy i dlatego nie wygracie tej wojny - te słowa afgańskiego mułły cytuje w wywiadzie dla Wirtualnej Polski jeden z najbardziej doświadczonych polskich afganologów - Tomasz Kamiński. W rozmowie z Jakubem Gajdą z serwisu afganistan.waw.pl Kamiński krytycznie, choć z nadzieją, przygląda się sytuacji w Afganistanie. Jeśli zostawimy ten kraj bez pomocy, jak mówi Kamiński, "Azja Tuhajbejowicz może zawitać na dzikie pola... Mokotowskie".

Tomasz Kamiński poznał Afganistan w 1976 roku. Pamięta jeszcze czasy, gdy turystki z Europy chodziły po ulicach w szortach i podkoszulkach, a dyskoteki i nocne kluby wabiły alkoholem i innymi używkami cudzoziemców oraz bogatych Afgańczyków. W całkowicie innych okolicznościach, w 2002 roku Kamiński pojawił się w Kabulu jako jeden z pierwszych Polaków, jeszcze przed lądowaniem naszych żołnierzy. Efektem kilkunastu afgańskich podróży jest książka "Afganistan. Parła nist".

Oto jak na bieżące wydarzenia w Afganistanie zapatruje się orientalista, podróżnik i jak sam siebie określa - praktyk, który od ponad trzech dekad jest mocno związany z tym krajem.

Jakub Gajda: W 2009 roku siły ISAF i afgański rząd doświadczyły wielu niepowodzeń. Klęską okazał się "sprawdzian z zachodniej demokracji", którym były wybory prezydenckie. Niespodziewanie duża okazała się liczba ofiar działań zbrojnych po stronie ISAF i ANA (Afgańskiej Armii Narodowej - red.), a talibowie z rozmachem działali w wielu rejonach kraju. Wobec tych zdarzeń pojawiło się wiele nowych głosów, choć i tak ich nigdy nie brakowało, że afgańska misja to bicie głową w mur i wtykanie nosa w nie swoje sprawy. Konferencja w Londynie miała przynieść przełom i wprowadzić Afganistan na drogę do pokoju i pojednania narodowego. Co pan powie o postanowieniach konferencji, szczególnie o kontrowersyjnym postanowieniu pojednania z talibami niższego i średniego szczebla, kimkolwiek oni są? Jak pan skomentuje pomysł wypłacania im pieniędzy w zamian za zaniechanie walki?

Tomasz Kamiński: Nie jestem ekspertem wojskowym, ani analitykiem politycznym. Jestem praktykiem z 34 letnim stażem afgańskim. Bardzo mnie denerwuje treść artykułów i programów telewizyjnych na temat Afganistanu. Znaczna część dziennikarzy nie była w tym kraju lub będąc tam siedziała w wojskowych obozach i relacjonowała to, co powiedzieli im wojskowi, bądź Afgańczycy związani z rządem Karzaja. Wiele z tych enuncjacji wyolbrzymia możliwości talibów i ich zdolności militarne.

Tylko w 15% walk, które miały miejsce na terenach kontrolowanych przez ISAF i NATO brali udział talibowie.Tomasz Kamiński, afganolog

Tylko w 15% walk, które miały miejsce na terenach kontrolowanych przez ISAF i NATO brali udział talibowie. Reszta potyczek wywołana była przez miejscowych watażków broniących swoich makowych pól i zwykłych bandyckich gangów terroryzujących miejscową ludność. Wojsko, przedstawiając sytuację w Afganistanie jako bardzo ciężką, liczy na zwiększenie kontyngentu i większe pieniądze, czyli na zwiększenie swojego bezpieczeństwa i profitów.

Pieniądze są bardzo potrzebne do zaprowadzenia względnego spokoju w tym kraju. Kwota, jaka została ustalona przez państwa zachodnie na konferencji londyńskiej wydaję się ogromna, ale to mały procent tego, co przeznacza się na operacje militarne. Uważam, że może się okazać skuteczniejsza niż wszystkie ziejące ogniem lufy.

A zatem zgadza się pan z londyńską ideą, że afgańskich rebeliantów należy po prostu kupić?

- Każda oferta handlowa musi mieć konkretnego adresata i zawierać pewne warunki, które powinny zostać spełnione. Propozycja skierowana jest do "umiarkowanych talibów", kimkolwiek oni są.

No właśnie, co świadczy o umiarkowaniu taliba? Czym jest ów tajemniczy, niski i średni szczebel? Może pan domyśla się o co chodzi?

- To są terminy ukute przez polityków. Czym się różni talib od taliba? A czym się różni kanarek od kanarka? To właśnie taki mały absurd. Gdyż talib znaczy jedno - uczeń.

Ci talibowie, którzy skłonni są zasiąść do stołu rokowań to nie są umiarkowani talibowie. To są talibowie z ugrupowań, którym przyjęcie kwot gwarancyjnych od państw zachodnich jest obecnie na rękę. Jeśli pieniądze będą dostarczane regularnie to należy oczekiwać, że nowo pozyskani stronnicy Karzaja będą siedzieli grzecznie w swoich kiszłakach (wioskach - red.). Nigdy nie będzie wiadomo kiedy układ zostanie zerwany. Możemy się modlić by trwało to jak najdłużej.

Jak pan przewiduje, w jaki sposób na zachodnie oferty finansowe mogą zareagować sami talibowie?

- Talibowie na razie nie wypowiadają się publicznie. Ich żądania pozostają niezmienne, jednakże zdają sobie sprawę, że każdy przywódca plemienny, który przyjmie pieniądze od Zachodu, osłabi ruch fundamentalistów. Im więcej przywódców radykalnych frakcji przejdzie do obozu Karzaja, tym szybciej zapanuje pokój.

Historia państwowości Afganistanu jest stosunkowo krótka, gdyż zaczyna się w 1747 roku, kiedy to pasztuński emir Ahmed Szach zadeklarował niepodległość swoich ziem od Persji. Ówczesny Afganistan zajmował obecne ziemie oraz znaczą część dzisiejszego Pakistanu - stąd też bierze się wzajemna niechęć obu krajów. Od samego początku wszyscy władcy zasiadający na tronie w Kabulu opłacali wodzów plemiennych i inne wpływowe osoby. Jednocześnie surowo karali tych, którzy sprzeciwiali się władzy centralnej. Tak też zachowywał się ostatni król Zahir Szach i prezydent Mohammad Daud.

W latach 1989-1996 prezydent Rabbani walczył z byłym przyjacielem Hekmatiarem. Przeciwko nim występował "Lew Pandższiru" - Ahmad Szah Masud, a przywódcy mniejszości uzbeckiej i hazarskiej byli wciągani w konflikt raz przez jednych, innym razem przez drugich. Jak się dowiedziałem w Kabulu, uzbecki generał Dostum zawiązywał i zrywał sojusze siedemnaście razy! Z wieloma stronami porozumiewał się wielokrotnie i łamał te porozumienia, kiedy było mu wygodnie, bądź został przekupiony przez drugą stronę. Takie zachowanie jest znane w Azji od bardzo dawna, a sprawca nie zostaje potępiony za wiarołomstwo, lecz bywa podziwiany za przebiegłość… W afgańskich negocjacjach punkt ekonomiczny zawsze zajmował priorytetową pozycję w zawieranej umowie. Talibowie w czasie zajmowania kraju rzadko używali broni, głównym ich atutem był Koran i pieniądze.

Jestem za regularnym płaceniem rozsądnych kwot. Pieniądze podniosą stopę życiową wielu plemion, a "pełny brzuch" nie pójdzie na front i nie wda się w awantury. System bakszyszu potrafi zdziałać cuda.

Tymczasem mamy wielką bijatykę. Siły koalicyjne prowadzą w prowincji Helmand operację "Mosztarak";. Zaangażowanych w nią jest około 15 tysięcy żołnierzy NATO i armii afgańskiej. Co moim zdaniem jest istotne, według doniesień medialnych talibowie wycofują się w kierunku Pakistanu, gdzie są wyłapywani przez tamtejsze służby bezpieczeństwa. Czy sądzi pan, że to może być przełom w walce z talibami w Afganistanie? A może to jedynie medialna gra, żeby po oczywistych klęskach pokazać światu, że sukces jest jednak możliwy?

- Mosztarak czyli "wspólnota" musi być i trwać przez minimum następne 75 lat. Muszą się zmienić trzy pokolenia, by zasklepić rany i wykształcić pokojowe pokolenie. Ci co dzisiaj żyją na afgańskiej ziemi to "dzieci wojny", które nie potrafią się zachowywać jak normalni ludzie. Obecni mieszkańcy Afganistanu zostali wychowani w ogniu walki i indoktrynowani przez fundamentalistów. Nie przyjmują do świadomości, że świat się zmienił, że można żyć, uczyć się i pracować Pasztun z Tadżykiem, Tadżyk z Turkmenem, Hazara z Beludżem i tak dalej. Czy Pakistan naprawdę wyłapuje talibów? Może trochę, na pokaz.

No właśnie, a jednak niedawno w pakistańskim Karaczi schwytano niejakiego mułłę Baradara, numer dwa na liście najważniejszych talibów - zaraz po mulle Mohammadzie Omarze. Amerykanie twierdzą, że to największy sukces od 2001 roku. Czy uważa pan, że rzeczywiście tak jest? Czy ten człowiek jest w ogóle szerzej znany w Afganistanie?

- O tak, jest to sukces medialny, bo teraz wszyscy wiedzą, że istnieje mułła Baradar. Jak umrze to będzie szahidem - męczennikiem, który zginął za wiarę. Każdy kij ma dwa końce. Ja byłbym ostrożny z deklarowaniem sukcesu. Powinno się publikować jak najmniej informacji o sukcesach w łapaniu numerów dwa, trzy, pięć i tak dalej. Tutaj, na miejsce jednego wskakuje kilku żądnych zemsty "szaleńców bożych", pragnących uzyskać zaszczytny pośmiertny tytuł szahida. W 2002 roku, gdy odwiedzałem tereny dotknięte trzęsieniem ziemi, usłyszałem z ust wioskowego mułły znamienną deklarację:

wy w Europie boicie się śmierci, my muzułmanie jej szukamy i dlatego nie wygracie tej wojny.Afgańki mułła

wy w Europie boicie się śmierci, my muzułmanie jej szukamy i dlatego nie wygracie tej wojny.

Biedak nie pomyślał o pieniądzach za które można kupić ryż i baraninę. Jednak obfity posiłek rozleniwia tak, że nie chce się walczyć i szukać śmierci.

Mało skuteczna pomoc

Wielokrotnie podróżował pan po Afganistanie, co daje przewagę nad innymi ekspertami mówiącymi o tym kraju. Co dziś wydaje się być ważne, odbywał pan wycieczki bez asysty wojska, nie jako dziennikarz, czy dyplomata. Jako afganolog, bez pomocy tłumacza może pan rozmawiać z ludnością lokalną. Na pewno dzięki temu dobrze poznał pan charakter i potrzeby Afgańczyków. Rokrocznie Polska wydaje niebagatelne sumy na pomoc rozwojową dla tego kraju. Jak przekonują politycy - jesteśmy do tego zobowiązani. Jak jednak pomagać Afgańczykom, żeby to miało dobre następstwa zarówno dla nas, jak i dla nich?

poprzednia następna

[1] 2 3

TAGI: afganistan, afganolog, gulbuddin hekmatiar, polska, wywiad, talibowie, talib, jakub gajda, tomasz kamiński

oceń

Podziel się

zobacz ranking wiadomości

wiadomości

galerie

Narkotyczny Afganistan

Opinie

Masz pomysł? Uwagi? Napisz do nas!

Nick

Masz konto na WP? Zaloguj się Nie masz konta? Załóż konto!

Twoja opinia

Pozostało znaków: 4000

[Pokaż regulamin]

REGULAMIN

ostatnio aktywne | najnowsze | najstarsze | najczęściej oceniane | najczęściej odpowiadane

Ocena: 0 [0]

~PISarz ateo [2010-02-26 17:31]

Pakt zbrojny USA-UE-Izrael i same zwłoki w Islamie. Treść opinii:Gdyby doszło to interwencji zbrojnej bez zadnych humanitarnych zasad jak działa Hitler, to po miesiącu wojny USA-UE- Izrael kontra Ciapate nie zostałaby ani jedna żywa osoba na bliskim wschodzie. Większosc lotnictwa bombowego USA i Izraela doprowadziloby do całkowitego zamarcia politycznego, telekomunikacyjnego,transportowego Iraku, Afganistanu, Iranu. Lotnictwo USA i Izraelu doprowadzi w 2 tygodnie ze w Azji nie bedzie ani jednego dzialającego lotniska i zero infrasktruktury drogowej. Po lotnixctwie bombowym, i mysliwskim powinna nadejsc piehota, która wyrżnie wszystko na swojej drodze. Te smierdziele są silni tylko dlatego ze Ameryka musi postępoać w miarę z jakimiś konwencjami. Gdyby tego nie było, dawno te ciapate scierwa zniknelyby z mapy. Mówię wam to jako pacyfista, ale pacyfista racjonalista. Ja nikomu krzywdy nie zrobię, dopóki dopóty mojej rodzinie krzywda nie stanie się. Ameryko, Izraelu, Unio, i Rosjo dogadajcie się, wyrżnijcie wszystkich stamtąd co do ostatniego żywego. A w zamia za koszty interwencji millitarnej wezcie sobie wszystkie złoza ropy i inne ich dobra na wlasnosc i podzielcie pomiedzy siebie. Jak to chiny zobaczą ze USA.UE, Izrael i Rosja sątak zjednoczone to narobią w gacie. Taki pakt zrownalby z ziemią swiat islamski na wieki.