Wojna w mateczniku talibów

Fundacja im. Kazimierza Pułaskiego | dodane 2009-10-30 (13:05)

A A A

Pakistańskie wojsko w Południowym Waziristanie, gdzie swoje kryjówki maja talibowie (fot. AFP / Nicolas Asfouri)

Mimo organizacji krwawych zamachów islamiści w Pakistanie cieszą się poparciem większości społeczeństwa. W mateczniku talibów, na pograniczu afgańsko-pakistańskim armia rządowa prowadzi potężną ofensywę przeciw islamistom. W Pakistanie toczy się wojna. Czy siłom państwowym uda się pokonać radykałów?

Pakistan - państwo muzułmanów Azji Południowej

Pakistan, liczący ponad 176 milionów mieszkańców, to pod względem liczby ludności szósty kraj świata, a drugi, po Indonezji, kraj muzułmański. Kraj pojawił się na mapach świata w roku 1948, w wyniku zrealizowanej idei niepodległego bytu państwowego dla wyznawców Proroka Mahometa zamieszkujących brytyjskie Indie, niezależnie od języka, jakim się posługiwali, czy też przynależności rasowej. Powstało wielonarodowe państwo, w którym uznano, że sam fakt wyznawania określonej religii decyduje o odrębności etnicznej i przyjęto za podstawę istnienie narodu islamskiego.

Pakistan to państwo stworzone przez islamizmDaniel S. Zbytek, ekonomista, długoletni dyplomata polski w Azji Południowej

Religia, islam, jako podstawa formułująca państwo miała i ma ogromne znaczenie polityczne - decyduje o kształcie stosunków międzyludzkich wewnątrz kraju, ale także określa relacje w stosunkach międzynarodowych. Religia jako fundament państwowości musiała jednak ulec przetworzeniu, adaptacji do wymogów politycznych wynikających z faktu istnienia organizmu państwowego, czyli instytucji politycznej, w związku z czym nie mogła ograniczyć się tylko do pojęć związanych z religią jako zespołem określonych wierzeń, wizji Boga i tradycji kulturowej. W rezultacie powstała idea polityczna, która określiła kształt organizacji państwa i relacji społecznych, funkcjonowanie prawa, administracji, szkolnictwa.

Uznawanie islamu jako idei politycznej pojawiło się w publikacjach szeregu islamskich myślicieli pod koniec XIX i na początku XX wieku. Ale jako formuła masowego ruchu politycznego stworzona została w północnych Indiach w pierwszej połowie XX wieku, gdy partia wielkich muzułmańskich właścicieli ziemskich, Liga Muzułmańska, pod przewodnictwem Mohammada Jinnaha, pierwszego przywódcy niepodległego państwa, została zreorganizowana w partię masową, działającą w oparciu o wielomilionową rzeszę muzułmańskiej, głównie miejskiej, biedoty oraz pracowników najemnych - urzędników, nauczycieli, drobnej burżuazji, szczególnie zagrożonej przez konkurencję liczniejszych na tych terenach wyznawców hinduizmu.

W rezultacie Pakistan to państwo stworzone przez islamizm, czyli ideologia upolitycznionego islamu, która przyjęła szereg elementów z religii muzułmańskiej, ale sam islam uznała za stosowne "oczyścić" z kulturowych naleciałości, uznając za konieczny powrót do źródeł hipotetycznego prawdziwego islamu, takiego, jaki miał istnieć w czasach Proroka w VII wieku naszej ery. Było to konieczne z tego względu, że islam praktykowany przez różne grupy etniczne i narodowe dawnych Indii Brytyjskich zawierał szereg elementów miejscowej tradycji, często sprzecznych ze zwyczajami innych wyznawców tej samej religii.

Islamiści w coraz większym stopniu kontrolują Pakistan, a władza rządu centralnego ogranicza się do dużych miast i relatywnie lojalnego wojskaDaniel S. Zbytek

Powrót do źródeł to częste hasło różnych ruchów fundamentalistycznych, obecnych w judaizmie, chrześcijaństwie, hinduizmie czy w islamie Wahhabiego, ale dopiero w północnych Indiach w drugiej połowie XIX wieku zmienił się w ruch polityczny poprzez sieć fundamentalistycznych szkół Deobandi, powstałych po upadku powstania sipajów 1857 roku i Ligę Muzułmańską.

Zrozumienie istoty problemów społecznych i politycznych współczesnego Pakistanu (i Afganistanu, należy te dwa kraje traktować łącznie ze względu na powiązania etniczne i cywilizacyjne) nie może nie uwzględniać ideowych tradycji upolitycznionego islamu.

Ofensywa islamskich fundamentalistów

Państwo pakistańskie stoi dziś w obliczu poważnych zagrożeń, przede wszystkim w sytuacji wewnętrznej, wywołanych ofensywą islamistów. Całe pogranicze pakistańsko-afgańskie, a także duże obszary Beludżystanu na zachodzie państwa są terenami działania zbrojnych oddziałów opozycyjnych wobec centralnego rządu.

Islamiści ustanowili swoją władzę w dolinach Hindukuszu i Karakorum, eliminując administrację rządową. Porozumienie podpisane 16 lutego 2009 roku przez władze centralne z Maulaną Sufi Muhammedem (przywódca fundamentalistycznej organizacji Tehrik Nifaz-i-Shariah-i-Muhammadi) doprowadziło do sytuacji, że w całej Granicznej Prowincji Północno-Zachodniej (North West Frontier Province - NWFP) obowiązuje tylko prawo koraniczne (szariat). Prowincja ta ma kluczowe znaczenie w toczącej się wojnie z terrorystami zarówno w Pakistanie, jak i w Afganistanie, tam w górskim terenie ukrywają się bojownicy talibów, Al Kaidy i rozlicznych innych organizacji nieuznających władzy centralnej.

Likwidacja niezależnego sądownictwa postępuje coraz szybciej nie tylko w NWFP, ale także na terenach wiejskich w całym Pakistanie. Tylko w dużych miastach sądy funkcjonują jeszcze według zasad prawa świeckiego, choć z kolei poddane są silnej presji władzy do realizacji własnych interesów politycznych, czego przykładem była sprawa zawieszenia w czynnościach Przewodniczącego Sądu Najwyższego Iftikhara Chaudhrego. Wszystkie te zmiany świadczą, że islamiści w coraz większym stopniu kontrolują Pakistan, a władza rządu centralnego ogranicza się do dużych miast i relatywnie lojalnego wojska. Relatywnie, bo sama armia jest podzielona, w jej składzie nie tylko żołnierze, ale także i duża część wyższej kadry oficerskiej sprzyja islamistom.

Obecnie główne tereny działalności islamistów to pogranicze pakistańsko-afgańskie: górzyste, zamieszkałe przez liczne plemiona pusztuńskie, które nie uznają jakiejkolwiek władzy centralnej.