W szkole urządzili centrum tortur - zabili 17 tys. osób

wp.pl | aktualizacja 2011-09-19 (14:37)

A A A

Czaszki odkryte na Polach Śmierci (fot. Marek Lenarcik)

Przetrwał piekło. Był jedną z siedmiu osób, które o własnych siłach opuściły tajne więzienie Czerwonych Khmerów - Tuol Sleng. Przez cztery lata okrutnych rządów Pol Pota, w kompleksie budynków szkoły średniej funkcjonowało centrum tortur. Zginęło w nim ok. 17 tys. ludzi. Vann Nath przeżył. Na wolności, do końca swoich dni walczył o to, by oprawcy wrócili do więzienia - tym razem w charakterze skazańców.

Zanim trafił do katowni, miał swoją pracownię, w której tworzył plakaty, afisze i portrety na zamówienie - nic czym mógłby narazić się władzy. Wcześniej swoje umiejętności szlifował w jednej z lokalnych szkół artystycznych. Gdy Czerwoni Khmerzy przejęli władzę, zmusili 35-letniego malarza do porzucenia swoich sztalug.

Mechanizm zagłady

Władza siłą spędzała na prowincję setki tysięcy mieszkańców miast. Na wsiach czekała ich przymusowa praca w kolektywnych gospodarstwach rolnych. Tym sposobem w 1975 roku Vann Nath znalazł się na polu ryżowym. Pracował nieopodal swojej rodzinnej miejscowości Battambang.

Z wiosek i pól co jakiś czas znikali wcieleni siłą farmerzy. Po trzech latach harówki na roli Nath dowiedział się, gdzie przepadali jego towarzysze.

Do celi w tajnym więzieniu wtrącono go 7 stycznia 1978 roku. Ponurej groteski jego przesłuchania nie powstydziłby się nawet Franz Kafka.

Artysta zgodnie z prawdą mówił funkcjonariuszom, że nie wie, czemu został zatrzymany. Ci odpowiadali, by nie udawał głupka, bo służby nie są głupie i nigdy nie łapią niewinnych ludzi.

Nath nie zdawał sobie wtedy sprawy, że do Tuol Sleng trafiał potencjalny "element wywrotowy" - artyści, intelektualiści i podejrzany aktyw partyjny. Władza nie wnikała w szczegóły. W udzielonym po latach wywiadzie mówił, że do więzienia można było trafić nawet za to, że miało się delikatne dłonie lub nosiło się okulary . Nath wzrok miał dobry, a ręce spracowane już od małego - nie miał ojca, pochodził z biednej rodziny. Miał za to pędzel i sztalugi. To wystarczyło.

Funkcjonariuszom Tuol Sleng udało się zmusić go do przyznania się do winy. Zwyczajowo był to udział w konspiracji mającej na celu obalenie rządu i współpraca z CIA. W parze z działalnością wywrotową szło sporządzenie listy "wspólników ".

Po przyznaniu się do winy oskarżeni trafiali do wspólnych cel, a na przesłuchania ściągano kolejnych, niewinnych ludzi ze sporządzonych list. Po złożeniu zeznań więźniowie stawali się zbędni. Ich śmierć była już tylko kwestią czasu.

Szkoła śmierci

Na potrzeby więzienia zaadoptowano budynki szkoły średniej w stołecznym Phnom Penh. Edukację młodzieży zamieniono na brutalną "reedukację" osadzonych.

Oprawcy przekształcili sale lekcyjne w obskurne cele i komnaty tortur. W kompleksie swoją siedzibę miał Santebal, khmerska służba bezpieczeństwa. Na jej czele stał Kang Kek Iev - niesławny towarzysz Duch. To on był odpowiedzialny za sieć placówek, w których przetrzymywano i torturowano więźniów. Jego oczkiem w głowie była jednostka penitencjarna S-21, światu znana jako Tuol Sleng.

Strażnicy nie znali litości. Nie mogli jej znać. W razie niewypełnienia rozkazów czekało ich spotkanie z plutonem egzekucyjnym. W czasach funkcjonowania więzienia wykonano wyroki na ponad 10 nadzorcach.

Kaci przykuwali osadzonych do łóżek, na których dotkliwie ich bili. Stosowali podtopienia i tortury z użyciem prądu, łamali ludziom kości i miażdżyli stawy. Z niektórych więźniów dosłownie wysysali krew. Później przetaczano ją rannym na froncie żołnierzom.

W więzieniu nie brakowało dzieci i kobiet. Gdy zatrzymywano "konspiratora", niejednokrotnie wraz z nim na tortury trafiała jego najbliższa rodzina. Dzieci były odbierane rodzicom i przetrzymywane w oddzielnych celach, gdzie musiały przeżyć żywiąc się czterema łyżeczkami kleiku dziennie. Te, które były zbyt słabe ginęły na miejscu z rąk strażników.

W celach tłoczyło się po 50 osób skutych łańcuchami. Strażnicy zmuszali ich do leżenia na posadzce. Szerzyły się choroby, panował głód. Na jednym z procesów Nath zeznał, że w tajemnicy przed oprawcami więźniowie w pośpiechu łykali pluskwy i karaluchy. Wyznał również, że uczucie głodu nieraz było tak dojmujące, że w jego głowie rodziła się myśl o zjadaniu współwięźniów. Dzienna racja żywieniowa składała się z sześciu łyżeczek ryżowej kaszki. Każdego dnia ktoś umierał z wycieńczenia.

Pozostali, połączeni łańcuchami, czekali długie godziny, by strażnicy zabrali rozkładające się ciała. W tym czasie ci, którzy jeszcze żyli rzucali się na należną nieboszczykowi porcję ryżu. Skazani jedli, załatwiali swoje potrzeby fizjologiczne i umierali w tym samym miejscu.

Katorga najczęściej kończyła się na tzw. polach śmierci. Ci, którzy przetrwali więzienie, byli dobijani i porzucani w masowych mogiłach.

Pol Pot - kto to taki?

Vann Nath przeżył w tych warunkach miesiąc. Później, skrajnie wycieńczony, został wezwany przez szefa placówki, towarzysza Ducha. Dyrektor trzymał przed sobą kwestionariusz więźnia. W dokumentach zaznaczono, że Nath jest artystą. Duch wręczył mu fotografię i kazał namalować wierną reprodukcję postaci, która się na niej znajdowała.

Zdjęcie przedstawiało Pol Pota i choć trudno w to uwierzyć, większość mieszkańców Kambodży nie wiedziała, kim jest główny architekt nowego porządku. Vann Nath zapytany, czyj wizerunek ma przed sobą, odpowiedział że jest to Khieu Samphan, ówczesny prezydent Demokratycznej Kampuczy (nazwa Kambodży w latach 1975-1979).

poprzednia następna

[1] 2

TAGI: kambodża, czerwoni khmerzy, vann nath, pol pot, tuol sleng, towarzysz duch, nuon chea, tortury

oceń

Podziel się

zobacz ranking wiadomości

wiadomości

multimedia

Zamęczyli własny naród - teraz stanęli przed sądem

galerie

Czerwoni Khmerzy przed sądem

w innych serwisach WP

Opinie

Masz pomysł? Uwagi? Napisz do nas!

Nick

Masz konto na WP? Zaloguj się Nie masz konta? Załóż konto!

Twoja opinia

Pozostało znaków: 4000

[Pokaż regulamin]

REGULAMIN

ostatnio aktywne | najnowsze | najstarsze | najczęściej oceniane | najczęściej odpowiadane

Ocena: 0 [0]

Pan Sołtys z Lublina [2011-09-20 15:14]

Autorowi sugeruję, żeby...
... z równą energią opisał Polski Obóz Odosobnienia w Berezie Kartuskiej założony przez uwielbianego przez wielu pana Piłsudskiego