Za Boga i królową

wp.pl | dodane 2009-02-03 (10:26)

A A A

Konflikt w Irlandii Północnej trwa od średniowiecza, ale to w latach 70 i 80 XX wieku dochodziło niemal codziennie do zamachów i politycznych zabójstw. Katoliccy chcieli przyłączenia Ulsteru do irlandzkiej republiki, protestanci byli wierni koronie brytyjskiej. Jednak na konflikt religijny nakładały się także odmienne wizje ekonomicznych i politycznych rozwiązań.

W XII w. Zielona Wyspa była podzielona na wiele walczących z sobą celtyckich królestw. W położonym na południowym-wschodzie Irlandii królestwie Leinster panował król Diarmait, który postanowił uczynić swoim następcą zięcia, Ryszarda de Clare - jednego z pomniejszych liderów normańskich. Angielski władca, Henryk II obawiał się, że u boku jego królestwa wyrośnie kolejne groźne państwo jego ziomków (Normanowie byli postrachem Europy) i postanowił sam spróbować podboju wyspy. Król Anglii postawił swoją stopę w Irlandii w 1171 r. i od tego momentu zaczęły się zmagań pomiędzy Anglikami i Irlandczykami, których przedłużeniem jest uśpiony w ostatnich latach, ale ciągle nie wygasły konflikt w Irlandii Północnej.

Podbój Irlandii kosztował Anglików wiele czasu, złota i krwi. Raz nabierał siły, by za kilkadziesiąt lat się cofnąć. Początkowo podbojów dokonywali normańscy lordowie podlegli Londynowi. Szybko jednak zyskiwali niezależność, co w połowie XIII w. doprowadziło do wojny Normanów króla Anglii z Normanami z Irlandii. Obie strony były dodatkowo atakowane przez buntowników – celtyckich Irlandczyków, którzy ostatecznie niemal wyparli obcą inwazję z wyspy. Po pokonaniu normandzkich rodaków, Anglicy wrócili do podbijania Zielonej Wyspy i do 1300 r. opanowali dwie trzecie jej terytorium. Pozostała, niezależna część była podzielona na 6 osobnych obszarów rządzonych przez pomniejszych przywódców. Największe terytorium wolne od Anglików leżało w Ulsterze. Większość tego niepodległego wówczas terytorium to dzisiejsza Irlandia Północna.

Irlandczycy odzyskali przewagę, gdy w połowie XIV w. przez ich kraj przetoczyła się zaraza siejąca śmierć głównie wśród Anglików, którzy mieszkali w większych osadach i miastach. Kontrola Londynu skurczyła się do niewielkiego obszar wokół Dublina, gdzie prowadzono angielskie osadnictwo (tzw. Pale). Z tego niewielkiego przyczółka podbój ruszył po raz kolejny, by pod koniec XV w. ustąpić na skutek buntów Irlandczyków. Wybuchła właśnie Wojna Dwóch Róż i Anglicy byli zbyt zajęci walką między sobą, by myśleć o władzy w Irlandii.

W tym burzliwym okresie władzę Irlandii zaczęli sprawować irlandzcy feudałowie lub tacy, którzy przyjęli lokalne zwyczaje i język. Rzeczywistym władcą wyspy został jeden z anglo-irlandzkich przywódców, earl Kildare – Fitzgerald – formalnie poddany angielskiej korony. Gdy jednak Anglicy uporządkowali sprawy u siebie, postanowili na nowo odzyskać kontrolę na Zielonej Wyspie, co w 1536 r. doprowadziło do otwartej rebelii Fitzgeraldów. Po jej stłumieniu, z podbitej na nowo Irlandii uczyniono osobne królestwo, w którym panem miał być król Anglii (wcześniej wyspę traktowano jako podbitą prowincję). Powołano nowy parlament, w którym znalazła się nie tylko angielska arystokracja, ale też irlandzcy przywódcy klanów.