Konflikt w Kaszmirze w datach

wp.pl | dodane 2009-04-16 (06:04)

A A A

Kalendarium najważniejszych wydarzeń:

1389 r. – Panem Kaszmiru zostaje sułtan Sikandar Butshikan – popiera on wyznawców islamu, a hinduistów represjonuje. Dolina zostaje zdominowana przez muzułmanów.

koniec XVIII w. – Kaszmir pod kontrolą afgańskiego Imperium Durrani.

1819 r. – Kaszmir podbity przez Sikhów. Administruje nim Kishore Singh, który otrzymuje ziemie jako księstwo w dziedziczne posiadanie (jako poddany Imperium Sikhów).

1839 r. – Umiera wielki władca Imperium Sikhów – maharadża Ranjit Singh. Jego potężne państwo w niespełna dwie dekady zniknie z mapy.

1846 r. – Po I wojnie Brytyjczyków z Sikhami Księstwo Dżammu i Kaszmir zostaje odebrane Imperium Sikhów przez brytyjską Kompanię Indii Wschodnich. Ta za 7,5 mln rupii sprzedaje księstwo Gulabowi Singhowi, synowi Kishora Singha, który w ramach sikhijskiego imperium zjednoczył ziemie księstwa. Ziemiami, na których większość wyznaje islam, panuje hinduista.

1849 r. – Po II wojnie Brytyjczyków z Sikhami państwo Sikhów zostaje wcielone do brytyjskich Indii.

1857 r. – W powstaniu sipajów Dżammu i Kaszmir pozostają wierne koronie brytyjskiej.

1925 r. – Na tron Księstwa Dżammu i Kaszmiru wstępuje prawnuk maharadży Gulaba Singha, Hari Singh.

1931 r. – Pierwsze zorganizowane protesty muzułmańskiej ludności przeciw sprzyjającemu hinduistom maharadży.

1946 r. – Kolejna fala protestów w Kaszmirze. Konferencja Muzułmańska 26 czerwca uznaje koniec autokratycznych rządów Hariego Singha. Liderzy Pakistanu proponują referendum w sprawie przyłączenia Kaszmiru do Pakistanu lub Indii. Brytyjczycy zgadzają się na takie rozwiązanie. Maharadża nie kwapi się z rozpisaniem referendum, liczy na to, że uda mu się zachować choć autonomię.

14 sierpnia 1947 r. – Indie i Pakistan uzyskują niepodległość. Kilka dni później następuje pierwsze starcie muzułmańskich partyzantów z Kaszmiru z wojskami maharadży.

październik 1947 r. – Władca ucieka z doliny do miasta Dżammu. Pakistańscy bojownicy atakują Kaszmir. Maharadża prosi Indie o pomoc. Wybucha regularna wojna o Dżammu i Kaszmir, w której Pakistan zajmuje zachodnią i północną część prowincji, wszystkie obszary zamieszkałe w zdecydowanej większości przez muzułmanów z wyjątkiem 2/3 doliny Kaszmiru.

styczeń 1948 r. – Indie zgłaszają sprawę Kaszmiru pod obrady Rady Bezpieczeństwa ONZ.

kwiecień 1948 r. – ONZ ogłasza rozejm. Utrwala się nieformalna granica miedzy Indiami i Pakistanem – w większej części nie zmieniona do dziś.

1951 r. – Maharadża zostaje zdetronizowany. Formalnie całe terytorium jego księstwa staje się częścią Indii. W praktyce blisko połowa pozostaje pod kontrolą Pakistanu.

1962 r. – Chiny atakują Indie, przekraczając Himalaje. Zdobywają część księstwa Dżammu i Kaszmir nazywaną Aksai Chin, zamieszkaną przez ludność pochodzenia tybetańskiego i wyznającą głównie buddyzm.

1963 r. – Pakistan oddaje Chinom dolinę Shaksgam w północnej części Dżammu i Kaszmiru. Indie do dziś nie uznają tej cesji.

1965 r. – Wybucha druga wojna między Indiami i Pakistanem. Zaczyna się od infiltracji przez niewielkie oddziały wojskowe i sporadycznych potyczek, a kończy zmasowaną ofensywą, w której dziesiątki tysięcy żołnierzy indyjskich przekraczają granicę i próbują zdobyć drugie co do wielkości miasto Pakistanu – Lahaur.

1966 r. – Porozumienie w Taszkiencie przywraca status quo.

1971 r. – Indie atakują Pakistan Wschodni. Doprowadza to jego niepodległości – powstaje Bangladesz.

kwiecień 1984 r. – Indie zdobywają lodowiec Siachen położony u zbiegu obszarów kontrolowanych przez Pakistan, Indie i Chiny.

1989 r. – W Kaszmirze wybucha powstanie muzułmanów.

1990 r. – Indie przywracają spokój w dolinie Kaszmiru. Faktycznie jednak w górach pozostają muzułmańscy partyzanci.

1990 r. – W stolicy doliny Kaszmiru – Srinagarze – milion muzułmanów gromadzi się w marszu pod hasłem wolności dla Kaszmiru. Indyjska armia masakruje demonstrantów. Indie nie wpuszczają obserwatorów ONZ, którzy mieli zbadać sytuację ludności cywilnej w regionie.

1992 r. – Indie nie wpuszczają do regionu działaczy Amnesty International.

1996 r. – 1,5 mln pracowników sektora publicznego w indyjskiej części Dżammu i Kaszmiru strajkuje podczas wyborów do indyjskiego parlamentu.

1999 r. – Wojna w regionie Kargil. Tym razem siły Pakistanu zaskakują wojska indyjskie i są bliskie odcięcia doliny Kaszmiru od Indii. Pakistan ustępuje presji międzynarodowej, głównie USA.

Łukasz Komuda

TAGI: konflikt, pakistan, buddyzm, islam, indie, kaszmir

oceń