Kalendarium

wp.pl | dodane 2009-01-02 (12:30)

A A A

Najważniejsze wydarzenia na terenie Afganistanu:

330 r. p.n.e. - Najazd Aleksandra Macedońskiego. Pierwsza próba narzucenia zewnętrznej władzy góralom z dzisiejszego Afganistanu.

VIII w. - Najazd arabskich muzułmanów. W Afganistanie pojawia się islam.

1219 r. - Kraj zostaje podbity przez Mongołów pod wodzą Czyngis-chana.

1398 r. - Afganistan ponownie podbity przez Mongołów Timura.

1709 r. - Mir Wais Hotak, pasztuński władca z klanu Ghilzai, zostaje pierwszym władcą, któremu można przypisać afgańskie pochodzenie. Jego syn Mir Mahmud podbija znaczną część Persji i ogłasza się jej władcą.

1747 r. - Narodziny Afganistanu - zgromadzenie wodzów plemiennych z całego kraju wybiera na króla Ahmada Szacha, który przyjmuje imię Durrani (tak samo nazywa się konfederacja wpływowych plemion pasztuńskich). Władca ten podbije wschodnią Persję, Pakistan i północno-zachodnie Indie.

1818 r. - Afganistan zostaje ogłoszony emiratem, a pierwszym emirem zostaje Dost Mohammad z pasztuńskiego plemienia Barakzai (należącego do konfederacji Durrani). Plemię to, jedno z kilkudziesięciu wśród Pasztunów, będzie rządziło Afganistanem aż do rewolucji w 1978 r.

1839 r. - Pierwsza wojna angielsko-afgańska. Rosja udziela skromnej pomocy, głównie w postaci broni, siłom afgańskim.

1842 r. - Licząca 16 tys. żołnierzy brytyjska armia Williama Elphistone'a zostaje zmasakrowana. Przeżył tylko jeden człowiek, asystent chirurga, by opowiedzieć, co się stało.

1878 r. - Druga wojna angielsko-afgańska. Ponownie Afgańczykom pomaga Rosja, jednak by uniknąć cierpień poddanych, król Sher Ali oddaje część terytorium oraz poddaje swój kraj Wielkiej Brytanii. Od tej pory Pasztuni będą podzieleni - połowa narodu znajdzie się w Afganistanie, połowa w Indiach (a w przyszłości w Pakistanie).

1901 r. - Król Habibullah reformuje i modernizuje kraj. Afganistan na powrót z emiratu staje się królestwem.

1919 r. - Król Habibullah zostaje zabity podczas polowania, prawdopodobnie na zlecenie jego syna Amanullah. Tenże, już jako król, prowadzi do ataku na brytyjskie posterunki, zaczynając trzecią wojnę angielsko-afgańską. W ciągu kilku miesięcy osiąga swój cel: Brytyjczycy uznają niepodległość Afganistanu.

1929 r. - Wybucha powstanie Pasztunów przeciw władzy Amanullaha i jego przyśpieszonym reformom modernizacyjnym. Amanullah abdykuje, a nowym władcą zostaje Habibullah Kalakani, pierwszy tadżycki władca tego kraju w historii. Rządził tylko 9 miesięcy i został obalony przez Mohammad Nadir z plemienia Barakzai. Habibullah Kalakani zostaje skazany na karę śmierci.

1933 r. - Mohammad Nadir zostaje zamordowany, a przywódcy plemienni ogłaszają jego syna, 19-letniego Mohammeda Zahira, nowym królem Afganistanu. Rozpoczyna się jedyny w XX wieku okres względnego spokoju w Afganistanie.

1964 r. - Powstaje konstytucja Afganistanu, wprowadzając system demokratyczny.

1966 r. - Pierwszy kongres marksistowskiej Ludowo-Demokratycznej Partii Afganistanu (LDPA), w dużym stopniu sponsorowana i sterowana z Moskwy.

1973 r. - Mohammed Daoud, szwagier króla Mohammeda Zahira, dokonuje bezkrwawego zamachu stanu i zostaje pierwszym prezydentem Afganistanu. Władza pozostaje w rękach plemienia Barakzai.

1978 r. - Mir Akbar Khyber, prominentny działacz LDPA zostaje zamordowany z polecania rządu. Obawiając się fizycznej likwidacji, LDPA rozpoczyna powstanie, ochrzczone nazwą Wielką Rewolucją Saur ("saur" znaczy "kwiecień" po pasztuńsku). Życie straci prezydent i wielu członków jego rodziny. Nowym prezydentem Demokratycznej Republiki Afganistanu (nowa nazwa kraju) zostaje pierwszy sekretarz LDPA, Nur Mohammad Taraki. Do władzy dochodzi więc nowe plemię Ghilzai, które od wieków było opozycją dla konfederacji pasztuńskich plemion Durrani, a szczególnie plemienia Barakzai.

1979 r. - Reformy demokratyzujące i sekularyzujące życie Afgańczyków, a także poprawiające dolę rolników zostają przerwane zabójstwem prezydenta Taraki za sprawą premiera, Hafizullaha Amina z tego samego plemienia. Z uwagi na lokalnie wybuchające powstania i niechęć wobec komunistycznej ideologii, 24 grudnia granice kraju przekracza Armia Czerwona. Amin zostaje skazany na śmierć. Jego miejsce zajmuje nowy formalny przywódca kraju, Babrak Karmal.

1987 r. - Prezydentem Afganistanu zostaje lojalny wobec ZSRR Mohammad Najibullah.

1988 r. - Rosjanie, zmęczeni rosnącymi stratami i brakiem stabilizacji w Afganistanie, podpisują porozumienie w Genewie. W lutym następnego roku ostatni rosyjscy żołnierze opuszczają Afganistan. Okupacja radziecka kosztowała Afganistan nawet 2 miliony istnień ludzkich. Rosjanie tracą 15 tys. żołnierzy.

1989 r. - Wybucha trzyletnia wojna domowa - lokalni dowódcy oddziałów partyzanckich starają się uzyskać przewagę i wykroić sobie choć małe królestwo w ramach Afganistanu.

1992 r. - Przewagę zyskuje Jamiat-e Islami ("Społeczeństwo islamskie"), partia religijna przewodzona przez Tadżyka, Burhanuddina Rabbaniego, który obala Najibullaha i sam zostaje prezydentem kraju.

1994 r. - Niedaleko Kandaharu rodzi się ruch Talibów ("uczniów", w domyśle: religijnych szkół).

1996 r. - Wybucha kolejna wojna domowa, w której Talibowie stopniowo uzyskują kontrolę nad większością kraju. Po zdobyciu Kabulu Talibowie aresztują dawnego prezydenta Najibullaha - zostaje poddany torturom, wykastrowany, a następnie zabity. Afganistan zostaje ogłoszony emiratem, a podstawą prawną staje się szariat.

2000 r. - Siły Talibów kontrolują już 95 proc. powierzchni kraju.

2001 r. - 11 września terroryści dokonają zniszczenia wież WTC. Amerykanie za głównych sprawców zamachu uznają al-Kaidę, organizację terrorystyczną, której przewodzi Osama bin Laden, ukrywający się w Afganistanie. Po odrzuceniu ultimatum w sprawie oddania władz al-Kaidy w ręce Amerykanów, rozpoczyna się wojna przeciw Talibom, która ostatecznie zyskuje mandat ONZ. W ciągu kilku miesięcy za sprawą wojsk ISAF oraz lokalnych sił opozycyjnych Talibowie zostaję zepchnięci do defensywy w górach.

2002 r. - Loya Jirga, wielka rada plemiennych wodzów, ogłasza Hamida Karzaia z konfederacji Durrani prezydentem Afganistanu.

2004 r. - Nowa konstytucja Afganistanu. Karzai zostaje wybrany na prezydenta Islamskiej Republiki Afganistanu w wolnych wyborach.

2005 r. - Wybory do parlamentu afgańskiego. Stabilizacja życia politycznego i gospodarczego w kraju poddawana jest ciągłym próbom za sprawą nasilających się ataków ze strony Talibów i innych grup wrogo nastawionych do Amerykanów i ich koalicjantów.

oceń