CIA odpowiada za śmierć dziewczynki?

wp.pl | dodane 2010-08-31 (14:30)

A A A

Samantha Smith - symbol poprawy stosunków radziecko-amerykańskich (fot. Personal collection / Processed by Andrei Sdobnikov)

Była małą, uroczą dziewczynką. Wielu Rosjan do dziś wierzy, że za jej śmierć odpowiada CIA. W USA twierdzono, że padła ofiarą radzieckiej propagandy. Stała się ikoną poprawy stosunków ZSRR i USA. Ośmieliła się napisać do sekretarza generalnego KPZR i byłego szefa KGB. I otrzymała odpowiedź. Samantha Smith.

„Jestem Samantha Smith. Mam dziesięć lat. Najbardziej boję się wojny nuklearnej między Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi. Czy Pan dąży do wojny?” – tak rozpoczynał się list, który w 1982 r. dziesięciolatka z amerykańskiego miasteczka Manchester napisała do Jurija Andropowa - cieszącego się złą sławą przywódcy ZSRR.

Następcę Leonida Breżniewa uważano na Zachodzie za komunistyczną konserwę. Wypominano mu kierowanie tłumieniem powstania na Węgrzech w 1956 r. (Andropow był w tym czasie ambasadorem ZSRR w Budapeszcie) oraz szefowanie złowieszczym KGB. „Dlaczego chce Pan zawojować świat, a przede wszystkim Stany Zjednoczone?” – pytała w swym liście Samatha. Po pól roku otrzymała odpowiedź. Jurij Andropow porównywał ją do Becky, odważnej koleżanki Tomka Sawyera, i zaprosił do ZSRR. Zapewnił też, że ludzie radzieccy nienawidzą wojny i zrobią wszystko, by do niej nie dopuścić.

Na czerwonym dywanie

W lipcu 1983 r. Samantha wraz z rodzicami przyleciała do Moskwy, stając się obiektem dzikiego zainteresowania mediów z obu stron żelaznej kurtyny. Nic dziwnego – cudzoziemcy w Związku Radzieckim byli towarem ściśle reglamentowanym, a tym bardziej goście z wrogiej Ameryki. Tymczasem dziesięcioletnia dziewczynka została przyjęta z pompą godną królów.

W czasie dwutygodniowej wizyty mała Samantha zwiedzała kraj powszechnej szczęśliwości, integrowała się z radzieckimi rówieśnikami, śpiewała rosyjskie pieśni, a przede wszystkim spotykała z dziennikarzami i odpowiadała na 100 pytań do. Pacyfistyczno – egalitarne uwagi, typu „Rosjanie są tacy sami jak my i chcą pracować, a nie wzniecać wojny” zrobiły z niej ikonę lat 80. Trzeba przyznać, że dziewczynka miała wyjątkowe predyspozycje, aby zostać gwiazdą. Jakby stworzono ją dla kamery. Na kadrach z moskiewskiej wizyty jej zdolności medialne aż biją po oczach: gesty, odpowiednio dobrane słowa, srebrny śmiech, złoty uśmiech.

Siłą rzeczy nasuwa się pytanie, gdyby była brzydszym, bardziej introwertycznym dzieckiem (lecz o takim samym ładunku pacyfizmu i chęci uratowania świata od nuklearnej zagłady), to czy zdołałaby zrobić tak oszałamiającą karierę?

Po powrocie do USA przywitano ją czerwonym dywanem. Niczym z rękawa posypały się telewizyjne propozycje. Na kanale Disney’a Samantha prowadziła dziecięce wywiady z dorosłymi politykami, zagrała też w popularnym serialu.

Ofiara propagandy?

Choć zarzucano, że stała się ofiarą radzieckiej propagandy, jej akcje konsekwentnie pięły się w górę. Nie sposób nie dostrzec w tym starania rodziców. Ojciec, wykładowca literatury na prowincjonalnym uniwersytecie, skrzętnie dbał o karierę córki, która podobno już w wieku pięciu lat pisała listy gratulacyjne do Elżbiety II.

Trudno powiedzieć, kim mała Samantha byłaby dzisiaj: światowej sławy dziennikarką z kolekcją Pulitzerów na kominku, czy uzależnioną od alkoholu neurotyczką, która - jak wiele innych przedwcześnie wchodzących w dorosłość sław - nie wytrzymała ciężaru popularności.

Nagła śmierć

Wszystkie kolorowe plany przekreślił feralny 25 sierpnia 1985 r. Tego dnia pod Manchesterem rozbił się samolot. W katastrofie zginęła Samantha i jej ojciec, którzy wracali z nagrania serialu. Mimo, że od wypadku mija właśnie 25 lat, w Rosji nadal dość powszechnie uważa się, że „najmłodszy ambasador pokoju” nie zginął przez przypadek. Według spiskowej teorii maczały w tym ręce amerykańskie służby specjalne, niezadowolone z roli jaką w relacjach między Moskwą a Waszyngtonem odegrała nadgorliwa dziesięciolatka.

Prowadzone w sprawie katastrofy śledztwo nie potwierdziło podejrzeń o zamachu. Samantha jest w Rosji nadal popularna: w Moskwie stoi jej pomnik, a z okazji ćwierćwiecza śmierci duże rosyjskie gazety przypomniały jej biografię. A pod artykułami odezwały się liczne głosy internautów – dla nich los dziewczynki jest kolejnym dowodem na to, że od polityki trzeba trzymać się jak najdalej.

Katarzyna Kwiatkowska, Wirtualna Polska

TAGI: katarzyna kwiatkowska, rosja, zsrr, usa, zimna wojna, samantha smith

oceń