Dwa miliony zabitych - tyle kosztowała ich wolność

wp.pl | aktualizacja 2011-07-11 (16:06)

A A A

Żołnierze SPLA wciągają na maszt flagę Południowego Sudanu (fot. AFP / Phil Moore)

Ta wolność kosztowała życie dwóch milionów ludzi. Sudańczycy z Południa przelewali za nią krew przez dziesiątki lat. Sudańczycy z Północy przez dekady próbowali jej zapobiec. Teraz jedni i drudzy będą musieli nauczyć się żyć obok siebie. Już nie jako wasale i poddani, lecz równoprawni sąsiedzi. Narodziło się nowe państwo.

Data 9 lipca przejdzie do historii. Sudan Południowy - a właściwie Republika Południowego Sudanu (RPS) - ogłasza niepodległość. Kolonialne granice, chociaż tak nieadekwatne, zmieniały się do tej pory bardzo rzadko. I nigdy w takich okolicznościach.

Los chrześcijańskiego i animistycznego Południa od dawna był jednym z najważniejszych tematów w Afryce. Rządzący w Chartumie islamiści nie chcieli pozwolić, by południowe tereny - chociaż etnicznie i kulturowo zupełnie różne od arabskiej Północy - stanowiły odrębne państwo. Doprowadziło to do wojny domowej. Trwała ponad 20 lat, kosztowała życie dwóch milionów ludzi i momentami przypominała ludobójstwo.

Konflikt zakończył się dopiero w 2005 roku. Rząd Omara al-Baszira i Sudański Ruch Wyzwolenia Narodowego (SPLM) podpisały rozejm. Traktat, zwany Wszechstronnym Porozumieniem Pokojowym (CPA), zyskał poparcie świata. Na jego mocy w styczniu 2011 roku Sudańczycy z Południa mogli zadecydować, czy chcą mieć własny kraj. Bardzo tego chcieli.

Ale deklaracja niepodległości to dopiero początek. Jak przy każdym rozwodzie, Północ i Południe mają wiele nierozwiązanych spraw. Będą ciągnąć się za nimi jeszcze przez długi czas i doprowadzą do licznych napięć. Oba państwa mają też własne problemy. Czy sobie z tym poradzą?

(fot. AFP)

Abyei

Niewielki obszar na granicy między Północą a Południem. Niegdyś bogaty w ropę, dziś posiadający już tylko jedno, niewielkie pole naftowe. Tradycyjnie zamieszkują go Murzyni Dinka Ngok, jednak z jego żyznych gleb korzystają także arabscy hodowcy bydła - plemię nomadów Messiria. To dlatego Abyei miało zadecydować o swojej przyszłości w oddzielnym referendum. Nie dojdzie do niego zbyt szybko. W kwietniu północne wojska siłą przejęły kontrolę nad całą prowincją (czytaj więcej). Mimo oburzenia ONZ, nie chcą jej oddać. Chartum twierdzi, że Abyei należy do Północy.

Ropa i woda

Sudan, jako zjednoczone państwo, należał do największych eksporterów ropy w Afryce. Produkował około 490 tysięcy baryłek dziennie. Chociaż 3/4 złóż leżało na Południu, korzyści miała z nich właściwie tylko Północ. Po podpisaniu CPA zyskami dzielili się po połowie. Chartum chce, by tak było nadal. Rząd w Dżubie się na to nie zgadza, ale ma małe pole manewru - cała infrastruktura, od ropociągów po rafinerie i port, należy od Północy. Negocjacje trwają, lecz kompromis będzie trudny do osiągnięcia. Gospodarka obu krajów opiera się na "czarnym złocie". Dla RPS to w tym momencie 98% budżetu.

Część analityków obawia się, że spór o ropę doprowadzi do nowej wojny. Inni są zdania, że wręcz przeciwnie - Chartum i Dżuba w końcu nauczą się dzięki temu współpracować.

Czytaj również: Śpią na ropie, ale brakuje im paliwa - jak to możliwe?

Kłopotliwym tematem jest także podział praw do użytkowania Nilu. W 1959 roku Sudan i Egipt podpisały w tej kwestii umowę. Roczny przepływ Świętej Rzeki wynosi 84 mld metrów sześciennych wody. Państwo faraonów zarezerwowało sobie z tego 55,5 mld, a Sudan 18,5 mld. Reszta - wyparowuje. Dziś sudańską część trzeba rozdzielić na dwa państwa. I tu zaczynają się schody. Chartum mówi, że po utracie części pól naftowych musi skupić się na rozwoju rolnictwa i rozwinąć systemy irygacyjne. A do tego potrzebuje jak najwięcej wody, której nie chce odstąpić. Południe protestuje, ale niewiele może zrobić - prawa do zarządzania sudańskimi wodami ciągle ma Północ.

poprzednia następna

[1] 2

TAGI: sudan, sudan południowy, republika południowego sudanu, omar al-baszir, niepodległość, ropa naftowa, michał staniul

oceń

Podziel się

zobacz ranking wiadomości

wiadomości

galerie

Od nich zależy, czy zmieni się mapa świata

w innych serwisach WP

Opinie

Masz pomysł? Uwagi? Napisz do nas!

Nick

Masz konto na WP? Zaloguj się Nie masz konta? Załóż konto!

Twoja opinia

Pozostało znaków: 4000

[Pokaż regulamin]

REGULAMIN

ostatnio aktywne | najnowsze | najstarsze | najczęściej oceniane | najczęściej odpowiadane

Ocena: 0 [0]

~Igo [2012-05-01 01:42]

Igo do Czytelnika. Jesli jestes przeciwko uzywaniu takich nazw jak "parchulec" to je zwalczaj bardziej czynnie, w przeciwnym razie wypadnie Ci uslyszec odpowiednie nazwy w przeciwnym kierunku. Lacze pozdrowienia. Tak niestety, ten Wielki Adolf to ma dotychczas w Polsce bardzo wielu zwolennikow, pomimo ze on Polakow nienawidzil i przesladowal gdy tylko mial do tego okazje. Ci polscy i inni zwolennicy tego Wielkiewgo Adolfa to zapominaja ze on w koncu przegral swoja wojne, popelnil samobojstwo w swoim berlinskim bunkrze, a swoj narod wystawil na wynik tej przegranej wojny. Onego czasu bylem we Wschodnim Berlinie i jakis starszy Niemiec zapytal mnie co ogol Polakow mysli o takim podzieleniu miasta. Odpowiedzialem mu ze to jest odpowiedz sprawiedliwosci za czyny ktore Niemcy popelniki w polskich miastach w czasie wojny, i ze zdaniem wiekszosci Polakow to kazde wieksze niemieckie miasto powinno byc podobnie podzielone.