Radość i strach Kosowa - wybuchną zamieszki?

IAR, PAP | aktualizacja 2010-07-23 (13:21)

A A A

Kosowscy Albańczycy świętują decyzję MTS (fot. AFP / Laura Boushnak)

Na granicy Serbii i Kosowa wzmocniono środki bezpieczeństwa. Powodem jest decyzja Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, który orzekł, że deklaracja niepodległości Kosowa sprzed dwóch lat nie była sprzeczna z międzynarodowym prawem. UE z zadowoleniem przyjęła ustalenie Trybunału. Jednak zdaniem zachodnich dzienników, nie uspokoi to sytuacji w innych krajach, gdzie istnieją spory separatystyczne. "El Pais" pisze nawet o "porażce Serbii". Tymczasem bośniaccy Serbowie już zapowiedzieli, że mogą w przyszłości dążyć do niezależności.

W Kosowskiej Mitrowicy, mieście podzielonym między Serbów i Albańczyków, ustawiono dodatkowe patrole policji i sił międzynarodowych. Już wczoraj wieczorem doszło do demonstracji zadowolonych z orzeczenia Trybunału Albańczyków. Eksperci nie wykluczają, że może tam dojść do zamieszek.

Serbowie nie zgadzają się z decyzją Trybunału. Serbski minister spraw zagranicznych Vuk Jeremić zapowiedział walkę o odzyskanie Kosowa. -

Serbia nigdy, w żadnym wypadku nie uzna jednostronnej deklaracji niepodległościVuk Jeremić, szef MSZ Serbii

Serbia nigdy, w żadnym wypadku nie uzna jednostronnej deklaracji niepodległości. Teraz z pewnością znajdą się na świecie osoby, które będą chciały napisać swoje własne deklaracje niepodległości, co według orzeczenia sądu jest zgodne z międzynarodowym prawem - powiedział Jeremić.

Z kolei minister spraw zagranicznych Kosowa Skender Hyseni zaapelował do Serbów, by zgodzili się na dwustronne rozmowy na temat przyszłości obu krajów. - Oczekuję, że Serbia będzie teraz zachowywać się odpowiedzialnie, jako naród zachodnich Bałkanów. Oczekuję, że Serbia zwróci się w naszą stronę i będzie chciała z nami rozmawiać o wielu ważnych kwestiach, ważnych dla obu stron. Ale takie rozmowy mogą być prowadzone tylko pomiędzy dwoma suwerennymi krajami, pomiędzy dwoma sąsiadami - podkreślił szef MSZ Kosowa.

Niepodległość Kosowa uznało dotąd 69 krajów w tym Stany Zjednoczone, Francja, Niemcy, Wielka Brytania i Polska. Oprócz Serbii, deklaracji niepodległości nie uznała Rosja oraz kraje, które u siebie mają problem z separatystami - Cypr, Grecja, Hiszpania, Rumunia, Słowacja, Gruzja i Mołdawia.

Precedens dla separatystów

-

Jest to jedna z najpoważniejszych decyzji jakie podjęto w ostatnich latachprof. Wiktor Osiatyński, prawnik

Jest to jedna z najpoważniejszych decyzji jakie podjęto w ostatnich latach - ocenia znaczenie haskiego wyroku prawnik prof. Wiktor Osiatyński. - Jest to właściwie bardziej dramatyczne odejście od reguł pokoju westfalskiego z 1648 r. i suwerenności państw niż nawet wszystkie porozumienia międzynarodowe dotyczące ograniczenia suwerenności na rzecz praw człowieka - uznał prof. Osiatyński.

Zgodnie z zawartym 24 października 1648 r. traktatem westfalskim - kończącym wojnę trzydziestoletnią (1618-1648), w której wzięły udział niemal wszystkie kraje Europy - każdy z jego sygnatariuszy zobowiązał się do szanowania terytorium pozostałych państw i niewtrącania się w ich politykę wewnętrzną. Jednym ze skutków pokoju westfalskiego były narodziny Europy jako kontynentu suwerennych państw.

- Po raz pierwszy sąd międzynarodowy uznał, że istnieje prawo do wyłączenia się spod suwerenności państwowej jakiejś grupy mniejszościowej - podkreśla prawnik.

Według niego, decyzja Trybunału w Hadze otwiera drogę do roszczeń ruchom separatystycznym. - W poważnym stopniu zdestabilizuje sytuację wewnątrz krajów, które mają mniejszości. Da nowe prawne podstawy ruchom autonomicznym np. Basków czy Katalończyków - mówił prof. Osiatyński.

Profesor zastrzegł, że dla pełnej oceny możliwości, które decyzja Trybunału dała autonomicznym regionom w sprawie ogłoszenia przez nich niepodległości, konieczne jest szczegółowe poznanie uzasadnienia wyroku.

(Decyzja MTS) da nowe prawne podstawy ruchom autonomicznym np. Basków czy Katalończykówprof. Wiktor Osiatyński

- Ważne jest to jakie roszczenia z orzeczenia Trybunału będzie można wyprowadzić. Bo może być uzasadnienie, że mieszkańcy Kosowa byli ewidentną mniejszością, że zostali w jakimś sensie podbici, że Serbia ich opanowała wbrew woli, a może też być uzasadnienie inne np. etniczne lub terytorialne - uznał Osiatyński, zaznaczając, że z treści uzasadnienia będą wynikać konsekwencje dla ruchów separatystycznych.

- Trzeba czekać. Ważne jest przecież także zdanie odrębne tych sędziów haskiego Trybunału, którzy nie zgodzili się z tym, że Kosowo miało prawo ogłosić niepodległość - dodał Osiatyński.

Bośniaccy Serbowie: analizujemy wyrok

Bośniaccy Serbowie już ogłosili, że po orzeczeniu haskiego Trybunału w sprawie Kosowa, mogą również dążyć do niezależności. Premier serbskiej części Bośni Milorad Dodik zapowiedział, że jego rząd "uważnie przeanalizuje" orzeczenie MTS.

Na łamach belgradzkiego dziennika "Blic" Dodik oświadczył, że wyrok "może mieć ważne konsekwencje dla regionu".

- Przedstawiając tę sytuację w krzywym zwierciadle, Republika Serbska może jeszcze dzisiaj w nocy przyjąć deklarację niepodległości, nie łamiąc tym samym prawa międzynarodowego. Mogłaby to nawet zrobić federacja muzułmańsko-chorwacka - powiedział Dodik.

- Przeanalizujemy bardzo uważnie (orzeczenie). Od wielu lat jesteśmy niezadowoleni (z sytuacji) w Bośni i Hercegowinie i być może w przyszłości będziemy mogli liczyć na duże wsparcie dla niektórych naszych działań, czy to się będzie komuś podobać, czy też nie - zaznaczył premier RS.

Dodik ocenił, że decyzja MTS "skompromitowała Serbię".

-

Jeśli niepodległość Kosowa nie jest złamaniem międzynarodowego prawa, to przyszłość jest po naszej stronieMilorad Dodik, premier serbskiej części BiH

Jeśli niepodległość Kosowa nie jest złamaniem międzynarodowego prawa, to przyszłość jest po naszej stronie - zakończył Dodik. Zaapelował jednocześnie o "spokój i rozwagę, by nie powodować problemów".

Dodik często był krytykowany za nacjonalistyczną retorykę, który hamuje rozwój BiH.

Bośnia i Hercegowina podzielona jest na dwie "jednostki państwowe": federację muzułmańsko-chorwacką i Republikę Serbską. Dysponują one szeroką autonomią i są połączone przez słabe instytucje centralne.