Logo dostawcy Powrót z dna piekła - odyseja armii gen. Andersa

Polska Zbrojna | dodane 2012-06-14 (15:50) 5 lat 2 miesiące 7 dni i 1 minutę temu | 139 opinii
 
W latach 1942-1944 do Iranu dotarło 120 tysięcy Polaków W latach 1942-1944 do Iranu dotarło 120 tysięcy Polaków (fot. NAC)
Po dwóch latach na nieludzkiej ziemi Związku Sowieckiego Polacy zachłysnęli się w Iranie wolnością. Z dna piekieł trafili do kraju, gdzie zostali przyjęci niezwykle gościnnie i życzliwie. Tak zaczynała się długa droga do Włoch, gdzie nasi rodacy zostali nazwani najlepszymi żołnierzami II wojny światowej - czytamy w "Polsce Zbrojnej".

Siedemdziesiąt lat temu rozpoczęła się odyseja armii generała Andersa, najbardziej niezwykłej wśród wszystkich armii alianckich czasu II wojny światowej. Jedynej składającej się wyłącznie z jeńców, więźniów i zesłańców. Jedynej dowodzonej przez jeńców i więźniów. Jedynej, której szlak wiódł przez trzy kontynenty: z Europy, przez Azję i Afrykę, ponownie do Europy.

Dziesiątki tysięcy polskich żołnierzy szło do tej armii z łagrów i więzień Związku Sowieckiego. Szło z dna piekła. Określenie to nie jest tylko poetycką przenośnią. Tak bowiem nazywało się jedno z miejsc postoju oddziałów polskiej armii w ówczesnej sowieckiej republice, Uzbekistanie - Czirakczi, czyli dno piekła. Stacjonujący tam 18 Pułk Piechoty to późniejszy 18 Lwowski Batalion Strzelców, który wsławił się w bitwie o Monte Cassino. Ta długa droga do Włoch - gdzie Polacy zostali nazwani najlepszymi żołnierzami II wojny światowej - rozpoczęła się w momencie ewakuacji ze Związku Sowieckiego do Iranu siedemdziesiąt lat temu, w marcu 1942 roku.

Opuszczali nieludzką ziemię nie sami, lecz z kobietami i dziećmi. Siedemdziesiąt siedem tysięcy polskich żołnierzy wyprowadziło ze sobą 44 tysiące cywilnych uchodźców, w tym 18 tysięcy dzieci. Cztery i pół tysiąca tych dzieci nosiło już mundury - to junacy i junaczki, nazywani wówczas przez prasę w Stanach Zjednoczonych najmłodszymi żołnierzami świata.

Pierwszy transport polskich dzieci przekroczył zresztą granicę Iranu już 12 marca, dwanaście dni przed rozpoczęciem ewakuacji armii Andersa. Stu dwudziestu małych Polaków wywoziła na ciężarówkach ekspedycja Polskiego Czerwonego Krzyża, która wyruszyła w tym celu z Bombaju w Indiach dokładnie pięć miesięcy wcześniej. Wśród jadących z dziećmi opiekunów była Hanka Ordonówna, nazywana pieśniarką Warszawy, która dała następnie kilkadziesiąt entuzjastycznie przyjmowanych koncertów dla żołnierzy polskich na Bliskim Wschodzie, a po wojnie wydała w Bejrucie w Libanie wspomnienia zatytułowane "Tułacze dzieci".

Tak też zaczęto wtedy mówić o armii generała Andersa - tułacza armia. Przecież z Teheranu do Warszawy było 4371 kilometrów. Nic zatem dziwnego, że coraz większego znaczenia nabierały słowa poety: "Dom jest daleko. Polska wciąż jest blisko". Ta wielka, 120-tysięczna gromada polskich tułaczy została przyjęta w Iranie niezwykle życzliwie i gościnnie.

10 kwietnia, miesiąc po pierwszym transporcie dzieci, jeden z następnych dotarł do irańskiego Isfahanu. Do końca roku liczba polskich dzieci w tym mieście przekroczyła dwa tysiące. Z czasem powstało tam dla nich 21 zakładów, a Isfahan został nazwany miastem polskich dzieci. Pamiętajmy, że duża ich część była sierotami lub półsierotami...

W czasie uroczystości w 60. rocznicę przybycia Polaków do Iranu na wielkim polskim cmentarzu wojennym Dulab (1937 polskich grobów) w Teheranie widziałem i słyszałem, z jak ogromnym wzruszeniem ówcześni siedemdziesięciolatkowie, który przybyli z całego świata, wspominali pobyt w Iranie, zwłaszcza w Isfahanie. I wspominali zachłyśnięcie się wolnością po dwóch latach pobytu na nieludzkiej ziemi Związku Sowieckiego…

Na pięknym pomniku wzniesionym w centralnym punkcie cmentarza Dulab znajduje się napis w trzech językach - polskim, francuskim i perskim - "Pamięci wygnańców polskich, którzy w drodze do Ojczyzny w Bogu spoczęli na wieki. 1942-1944".

Wdzięczna pamięć o życzliwym, gościnnym, przyjacielskim przyjęciu w Iranie wielkiej, 120-tysięcznej gromady wycieńczonych i wyczerpanych polskich uchodźców jest żywa wszędzie tam, gdzie później rzuciły ich losy wojny, niemal na całym świecie: w Meksyku, Kenii i Ugandzie, w Indiach i Nowej Zelandii. Wszędzie tam polscy tułacze spotykali się z podobnym przyjęciem. Ale Iran był pierwszy.

Andrzej Krzysztof Kunert dla "Polski Zbrojnej"

Autor jest doktorem habilitowanym i sekretarzem Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Polub konflikty.wp.pl na Facebooku

oceń
tak 156 98.11%
nie 3 1.89%

Opinie (139)

Pozostało znaków: 4000

REGULAMIN

48
26
~koko spoko 2012-06-13 (11:06) 5 lat 2 miesiące 8 dni 4 godziny i 45 minut temu

Niemcy zabili w Polsce 5,5 miliona obywateli, zbrodnie sowieckie udokumentowane to 150 tysięcy ludzi. Ale to sowiecka ziemia jest nieludzka, niemiecka jest cacy. Nie obrażajmy się, gdy mówią o polskich obozach śmierci, bo sami umniejszamy zbrodnie niemieckie, a w zamian rozdmuchujemy ponad miarę zbrodnie sowieckie.

odpowiedz

pokaż 10 ukrytych odpowiedzi

132
10
~obserwator 2012-06-11 (19:21) 5 lat 2 miesiące 9 dni 20 godzin i 30 minut temu

Należy chylic czola przed żołnierzami armii Andersa , jednocześnie istnieje kompletne tabu na temat tej armi ,ktora szła i wyzwalała polskie ziemie, ratowała życie ciemieżonym w katowniach gestapo i obozach. W niepamięć idą miejsca bitew i walk z hitlerowcami, zmienia się nazwy dywizji i pułków, które te ziemie wyzwalały, nie szanuje się nielicznych już zyjących żołnierzy - jednym słowem amnezja.W dniu zwycięstwa ani parlament ani premier nie zająknęli sie na ten temat ani słowem . Na uroczystości pod Grobem Nieznanego Zołnierza p. prezydent posłał do skladania wieńców nie przystającej randze uroczystości swego przedstawiciela.Smutne ale prawdziwe - wszystko ocieka polityką. Tylko co ssą winni szeregowi żołnierze którzy wtedy oddawali swe życie za Polskę a nie ustrój. Rozczarowanie budzi postawa polityków wszystkich opcji od prawicy do lewicy , armii, którzy powielają te same metody " walki' z historyczną rzeczywistością jak ich poprzednicy w latach 1945 - 1989. Szkoda ze tak ceniony historyk jak p. Kunert nie potrafi czy nie chce do tych faktów się odnieść, nie poddając się emocjom. Dlatego emocjom . bo Pan zna fakty historyczne ,jak mało kto i mam wrażenie ,że nimi Pan nieraz manipuluje, licząc chyba na to,że tych znających fakty jest coraz mniej a prawda historyczna rzadko kogo obchodzi w tych czasach. Ta wypowiedż nie jest atakiem na kogokolwiek tylko przyczynkiem do zastanowienia czy tak powinno być.

odpowiedz

pokaż 11 ukrytych odpowiedzi

0
5
~steve 2013-11-29 (21:21) 3 lata 8 miesięcy 22 dni 18 godzin i 30 minut temu

zamiast isc na faszyste w kierunku polski wolal wylegiwac sie w iranie

odpowiedz

0
3
~steve 2013-11-28 (19:32) 3 lata 8 miesięcy 23 dni 20 godzin i 19 minut temu

polska jest czesto dymanaprzes takich politykierow jak ander sikorski ,ten co zorganizowal powstanie warszawskie-i dzisiaj jak walesa ps.bolek lewandoski ps profesor balcerowicz ps profesor kaczynski ps.jednego jaja

odpowiedz

0
3
~steve 2013-11-28 (19:26) 3 lata 8 miesięcy 23 dni 20 godzin i 25 minut temu

anders-tak jak jezus zeby isc do nieba ---wstapil do piekiel--ale po co wziol ze soba niewinne dzieci- nie zyt , ale polak-po drodze mu bylo

odpowiedz

0
3
~steve 2013-11-28 (19:21) 3 lata 8 miesięcy 23 dni 20 godzin i 30 minut temu

zaslugi andersa mozna porownac do zaslug gertycha -zaslug w stosunku do dzieci-jeden pozbawil polskosci ,drugi wprowadzil tylko mundurki

odpowiedz

0
0
~steve 2013-11-28 (19:18) 3 lata 8 miesięcy 23 dni 20 godzin i 33 minuty temu

aders -jego zaslugi ze pozbawil polskosci kikanascie tysiecy dzieci--byly wyroki po 1945 roku ale to byla komuna

odpowiedz

0
2
~steve 2013-11-28 (19:14) 3 lata 8 miesięcy 23 dni 20 godzin i 37 minut temu

za 50-at lat bedzie historja mowic ze polska powstala dzieki andersowi i rzadu ladyjskiemu

odpowiedz

30
26
~m 2012-06-13 (11:11) 5 lat 2 miesiące 8 dni 4 godziny i 40 minut temu

Juz dzisiaj wiadomo,ze ten artykol to brednie !!!!Wyzwolenie z pod okupacji hitlerowskiej przyniesli zolnierze polscy walczacy walczacy razem z ruskimi gdyby nie fanaberie londynczykow-cala armia polska przyszlaby z ruskimi i nie byloby PRLu-tylko od razu wolna polska --polskie elity zawsze knuja cos od tylu--to ci co zabili Sikorskiego odpowiadaja za zniewolenie ziemi polskiej przez stalina

odpowiedz

pokaż 8 ukrytych odpowiedzi

3
0
~assss2777 2012-11-23 (01:32) 4 lata 8 miesięcy 29 dni 14 godzin i 19 minut temu

i dlatego Polska powinna szanowac Iran a nie USA a tym bardziej zbrodniczy ZSRR ...

odpowiedz

5
0
~marTin 2012-08-25 (14:33) 4 lata 11 miesięcy 27 dni 1 godzinę i 18 minut temu

Anders szedl najkrotsza droga do polski - polak i bohater do tego

odpowiedz

4
9
~Czekista 2012-06-14 (20:19) 5 lat 2 miesiące 6 dni 19 godzin i 32 minuty temu

Zdobycie Monte Casino to trochę przesada, wszak Niemcy już wcześniej postanowili wycofać się

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

1
8
~Marabut 2012-06-14 (19:47) 5 lat 2 miesiące 6 dni 20 godzin i 4 minuty temu

Dla czego nie napisze autor kto wyposażył tą armię w broń? ..że wyposażeni w broń uciekli w swoją drogę.

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

0
2
~jurek35 2012-07-02 (11:36) 5 lat 1 miesiąc 19 dni 4 godziny i 15 minut temu

Stale powtarzam cywilów dzieci ewakuować Dywizje winny zostać i walczyć razem z Rosjanami inne były by rozmowy o granicach nie było by w tak tragicznym wydaniu Powstania warszawskiego,smutne ,ale Anders zrobił tak jak sobie życzył Stalin.

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

1
8
~Niemietz 2012-06-30 (07:56) 5 lat 1 miesiąc 22 dni 7 godzin i 55 minut temu

Mit o Monte Casino musi miec koniec - Amerykania wyladowali na polnoc od linij obronnej Siegfried ktorej czescia bylo Monte Casiono i tym samym odcieli Niemcom drogi transportowe do dostawy broni i amunicji jedyna opcje jaka mieli Niemcy to sie wycofac na nastepna linie obrony Gotried na polnoc od Rzymu - no bo czym mieli strzelac na tym Monte Casiono pestkami z wisni ? Na Monte Casino zostawili ciezko rannych i trzech lzej rannych do opieki nad tymi innymi - i dopiero wtedy Polacy zdobyli Monte Casino - chwalic sie tym to troche obciach - ale mit jest ciezko obalic - latwiej wylaczyc radjo z Torunia

odpowiedz

pokaż 1 ukrytą odpowiedź

41
19
~Lucas 2012-06-13 (11:07) 5 lat 2 miesiące 8 dni 4 godziny i 44 minuty temu

Wielu z tych którym udało się wyjść z sowieckiego piekła zginęło w bezsensownej jatce jaką było zdobywanie Monte Cassino, tylko po to żeby gen. Anders mógł udowodnić swiatu jak waleczni są Polacy. Bitwa która oprócz kilku dni sławy nic nam nie dała a poległo w niej lub zostało cieżko rannych ponad 4000 Polaków (4 razy więcej niż Niemców), którzy mogli się bardziej przydać krajowi niż ginąć za nieswoją sprawę.Walczyliśmy na trzeciorzędnym teatrze działań i nasze ofiary były tak naprawdę daremne.Bitwa o Monte Cassino była wyłącznie manifestacją polityczną, podobnie jak bitwa pod Lenino, nie wspominając o Powstaniu Warszawskim.

odpowiedz

pokaż 6 ukrytych odpowiedzi

1
2
~Niemietz 2012-06-30 (08:04) 5 lat 1 miesiąc 22 dni 7 godzin i 47 minut temu

Jakos tak autor slizga sie po informacji ze w tym czasie Iran byl 50/50 pod sowiecka i brytyjska okupacja - taki pakt Ribbentrop Molotow inaczej - w ramach stref ochrony interesow brytyjsko-sowieckich - scisle mowiac Gen. Anders nie wyprowadzil polskiej armi do Iranu, bo wolnego Iranu wtedy nie bylo, juz nawet byla tworzano iranska republika rad - tylko do sowieckiej zony w Iranie gdzie juz bylo proste przejsc do brytyjskiej zony w Iranie

odpowiedz

6
0
~echo 2012-06-14 (19:02) 5 lat 2 miesiące 6 dni 20 godzin i 49 minut temu

Już po egzekucji polskich oficerów, w 1943 r. ukazała się stalinowska dyrektywa, która zalecała: "Gdy obstrukcjoniści staną się zbyt irytujący, nazwijcie ich faszystami, nazistami albo antysemitami. Skojarzenie to, wystarczająco często powtarzane, stanie się faktem w opinii publicznej".

odpowiedz

pokaż 3 ukryte odpowiedzi

6
1
~Reichoff 2012-06-14 (23:10) 5 lat 2 miesiące 6 dni 16 godzin i 41 minut temu

historia II Korpusu Gen.Andersa to jedna z najbardziej wzruszajacych oraz krzepiących serce i ducha historii o ludziach którzy w wiekszosci duzego braku doswiadczenia wojskowego w porownaniu do armii aliantow i armii osi to swoim duchem i charakterem nadrabialy i przeganialy inne armie zarowno w umiejetnosciach przystosowania w walce i zwyciestwach pomimo wielkich brakach w uzbrojeniu, szacun !

odpowiedz

3
3
vigSS 2012-06-14 (21:34) 5 lat 2 miesiące 6 dni 18 godzin i 17 minut temu

A teraz Polska odpłaca się Iranowi spiskując z Izraelem przeciwko niemu.

odpowiedz